قانون تاسيس و نحوه اداره كتابخانه هاي عمومي كشور
ماده 1- تاسيس ،ساخت،تجهيز و بازسازي،توسعه ،مديريت،نظارت و ساير امور كتابخانه هاي عمومي در سراسر كشور به موجب اين قانون انجام مي شود.
ماده 2- به منظور ايفاي وظايف مندرج در اين قانون ،هيات امناي كتابخانه هاي عمومي كشور با تركيب زير تشكيل مي گردد:
الف- وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي(رئيس هيت امنا).
ب- رئيس شوراي عالي استانها.
ج- معاون ذي ربط از سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور.
د- يك عضو از كميسيون فرهنگي به پيشنهاد آن كميسيون و تصويب مجلس شوراي اسلامي به عنوان ناظر.
ه- رئيس كتابخانه ملي ايران.
و- پنج تن از صاحبنظران و شخصيتهاي علمي، فرهنگي كشور كه حداقل دو نفر آنان را بانوان تشكيل مي دهند به پيشنهاد وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و با حكم رئيس جمهور براي مدت 4 سال انتخاب مي شوند كه يك نفر از آنان به انتخاب وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان دبير كل هيات امنا مسئوليت اداره امور دبيرخانه را به عهده خواهد داشت.
ماده 3- وظايف و اختيارات هيات امناي كتابخانه هاي عمومي كشور به شرح زير مي باشد:
الف- برنامه ريزي به منظور تاسيس ،ساخت ،تجهيزو توسعه و نظارت بر فعاليت كتابخانه هاي عمومي كشور.
ب- تصويب دستورالعمل هاي لازم براي حمايت و نظارت بر ارائه خدمات كتابخانه هاي عمومي بخش خصوصي.
ج- بررسي گزارش ها در خصوص وضعيت كتابخانه هاي عمومي و اتخاذ تصميمات لازم.
د- بررسي و تصويب بخشنامه ها و دستوالعمل هاي مورد نياز در زمينه هاي اداري،مالي، جذب و نگهداري نيروهاي انساني،امور مربوط به اخذ در آمدها و كمكها در نحوه هزينه كردن،تامين كتاب و ساير منابع كتابخانه اي و تجهيزات ، مبادلات با ساير مراكز فرهنگي و كتابخانه ها ،عضو گيري ،امانت دادن كتاب،تشكيل انجمنهاي كتابخانه هاي عمومي استان ها،شهرستان ها ،بخش،شهر و روستا و هدايت فعاليتهاي آنها.
ه- تعيين معيارها و سرانه هاي مربوط به امور مختلف كتابخانه هاي عمومي و شاخص هاي لازم براي درجه بندي آنها
و- بررسي و تصويب شرح وظايف ،تشكيلات ،ساختار ،نحوه تامين نيروي انساني،ضوابط و مقررات مورد نياز براي امور مالي و اداري دبير خانه هيات امنا و ساير موارد مرتيط با ماموريتهاي آن.
ز- برنامه ريزي براي استفاده از امكانات كتابخانه ها در زمينه فعاليتهاي فرهنگي و هنري.
ح- برنامه ريزي براي استفاده نابنايان از امكانات كتابخانه هاي عمومي.
تبصره- كليه مصوبات هيات امناي كتابخانه هاي عمومي كشور با تاييد وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي داراي اعتبار بوده و از طريق دبير كل هيت مذكور ابلاغ مي شود.
ماده 4- به منظور حسن اجراي وظايف مندرج در ماده (3) اين قانون ،تهيه گزارشهاي موردنياز از وضعيت كتابخانه ها، اتخاذ روشهاي هماهنگ و استاندارد،تهيه طرح ها و برنامه هاي لازم بر اساس سياستهاي مصوب هيات امنا و نظارت و پيگيري مصوبات ،دبير خانه هيات امنا كتابخانه هاي عمومي كشور زير نظر رئيس هيات امنا تشكيل مي گردد.
تبصره- دبير كل مسئوليت اداره كليه امور دبير خانه و اجراي وظايف مندرج در اين قانون و تهيه گزارشهاي مورد نياز از وضعيت كتابخانه ها ،اتخاذ روشهاي هماهنگ و استاندارد،تهيه طرحها و برنامه هاي لازم بر اساس سياستهاي مصوب هيات امنا و نظارت و پيگيري مصوبات را بر عهده دارد.
ماده 5- منابع مالي براي اداره امور دبير خانه هيات امنا انجمنها و كتابخانه هاي عمومي به شرح زير است:
الف- كمك هاي دولت در بودجه ساليانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
ب- در آمد حاصله موضوع ماده (6)اين قانون.
ج- هدايا و كمكهاي مردمي سازمانها ،موسسات و نهادهاي عمومي غير دولتي و بخش خصوصي و مجامع بين المللي.
د- موقوفات.
ه- در آمدهاي اختصاصي انجمنها و كتابخانه هاي عمومي از محل انجام فعاليتهاي فرهنگي آموزشي مرتيط و دريافت حق عضويت.
تبصره- دولت مي تواند اعتبارات تخصيصي خود را براي نيل به حداقل سرا نه ها و معيارها قابل قبول در بودجه هاي سنواتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي پيش بيني نمايد.
ماده 6- شهرداريها مكلفندهمه ساله حداقل نيم در صد از در آمدهاي خود را به منظور اداره امور كتابخانه ها در اختيار انجمن هاي كتابخانه هاي عمومي شهر مربوطه قرار دهند.
ماده 7- به منظور تشكيل انجمنهاي كتابخانه هاي عمومي استان وايجاد هماهنگي و بررسي و پيشنهاد برنامه و بودجه،عملكرد و تراز مالي سالانه آنها به هيات امنا و نيز حل و فصل مسائل و مشكلات انجمنهاي مذكور ، انجمن كتابخانه هاي عمومي استان با تركيب زير تشكيل مي شود:
الف- استاندار(رءيس انجمن استان)
ب- مدير كل فذهنگ و ارشاد اسلامي استان(دبير انجمن)
ج-رئيس سازمان آموزش و پرورش استان
د- رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزي استان
ه- رئيس شوراي اسلامي استان
و- چهار نفر از شخصيتهاي حقيقي يا حقوقي كه حداقل يك نفر آنان از بانوان باشد به پيشنهاد دبير انجمن و تصويب رئيس انجمن طبق دستورالعمل هيات امنا
ماده 8- تركيب اعضاي انجمن شهرستان به شرح زير مي باشد:
الف- فرماندار(رئيس انجمن).
ب- رئيس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي شهرستان(دبير انجمن).
د- رئيس شوراي اسلامي شهرستان.
ه- پنج نفر از اشخاص حقيقي و حقوقي كه حداقل يك نفر آنان از بانوان باشد به پيشنهاد دبير انجمن و تصويب رئيس انجمن طبق دستورالعمل هيات امناء.
ماده 9- وظايف انجمن كتابخانه هاي عمومي شهرستان عبارتند از:
الف- مطالعه ،بررسي و تدوين برنامه و بودجه سالانه جاري و عمراني كتابخانه هاي تحت پوشش و ارائه استان.
ب- همكاري با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ساير دستگاههاي دولتي در زمينه ساخت ،تجهيز،تكميل و بازسازي كتابخانه ها
ج- جذب،نگهداري و انجام ساير امور اداري مربوط به نيروي انساني شاغل در كتابخانه هاي تحت پوشش.
د- تشويق به اهداي زمين ،كتاب و ساير كمكهاي نقدي و غير نقدي به كتابخانه ها.
ه- افتتاح حساب مخصوص در يكي از بانكهاي دولتي در محل،براي نگهداري وجوه حاصل شده از محل كمكها و در آمدها
و- تهيه و نگهداري دفاتر و انجام امور دريافت و پرداخت و امور مالي و واريز كمكهاي نقدي و تقويم و نگهداري كمكهاي غير نقدي.
ز- تهيه و ارسال گزارش عملكرد و تراز مالي سالانه انجمن در پايان هر سال جهت بررسي به انجمن كتابخانه هاي عمومي استان.
ماده 10- انجمن كتابخانه هاي عمومي استان با تصويب هيات امنا مي تواند در بخشها ،شهرها و روستاهايي كه داراي شرايط لازم هستند نسبت به تشكيل انجمن كتابخانه هاي عمومي بخش ،شهر و روستا اقدام نمايد.
تبصره - وظايف انجمنهاي كتابخانه هاي عمومي بخش ،شهر و روستا در چارچوب وظايف انجمن كتابخانه هاي عمومي شهرستان ،و تركيب انجمن هاي مذكور با لحاظ نوع اعضاي انجمن كتابخانه هاي عمومي شهرستان به موجب دستورالعملي است كه به تصويب هيات منا مي رسد.
ماده 11- تكليف مالكيت اموال منقول و غير منقول دولتي كتابخانه هاي عمومي و امور اداري،مالي و استخدامي آنها در آئين نامه اجرايي اين قانون مشخص خواهد شد،
لكن كمكها و منابع نقي و غيذ نقدي اهدايي اختصاص داده شده به امجمن در حكم دارايي و اموال انجمن محسوب و در چارچوب ضوابط مصوب هيات امناي كتابخانه هاي عمومي كشور و طبق نظر اهداء كننده استفاده و هزينه مي شود.
تيصره 1- كتابخانه هاي عمومي به عنوان نهاد غير دولتي از استقلال مالي برخوردار بوده و هيات امنا انجمنها و دبير خانه هاي آنها از اركان آن محسوب مي شوند.
تبصره 2- كتابخانه ملي،كتابخانه آستان قدس رضوي(ع)،حضرت معصومه سلام اله عليها،حضرت عبدالعظيم(ع)،احمدبن موسي(ع)،كتابخانه آيت اله العظمي مرعشي نجفي و كتابخانه مجلس شوراي اسلامي تابع ضوابط و مقررات مربوط به خود و كتابخانه هاي وقفي تابع وقفنامه مي باشند.
تبصره 3- كتابخانه هاي خصوصي اشخاص كه با حفظ مالكيت خود و بدون وقف نمودن ،آن را مورد استفاده عمومي قرار داده يا خواهند داد از شمول حكم اين ماده خارج است.
ماده 12- شهرداريها مي توانند مقدار مناسب از اراضي متعلق به خود را براي ساختمان كتابخانه هاي عمومي بر اساس طرح هاي توسعه شهري به صورت بلاعوض در اختيار انجمن كتابخانه ها قرار دهند. مؤسسات و شركتهاي دولتي نيز مجازند زمين و ابنيه مورد نياز را براي ساختن كتابخانه عمومي به صورت بلاعوض واگذار نمايند.
تبصره- وزارت مسكن و شهرسازي مكلف است فضاهاي مورد نيازكتابخانه هاي عمومي را كه بر اساس معيار هاي مذكور در بند (ه)ماده(3)اين قانون تعيين مي شود در طرح هاي توسعه منظور نموده و مشاورين طرف قرارداد خود را ملزم به رعايت آنها نمايد.
ماده 13- نحوه رسميت يافتن جلسات و حد تصاب آراء لازم براي اخذ تصميمات هيات امناءو انجمن هاي كتابخانه هاي عمومي استان ،شهرستان ،بخش،شهر و روستا در آئين نامه اجرايي اين قانون مشخص خواهد شد.
ماده 14- آئين نامه اجرايي اين قانون توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تهيه و حداكثر ظرف مدت سه ماه به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
ماده 15- قانون تاسيس كتابخانه عمومي در تمام شهرها مصوب 2/10/1344 و اصلاحات بعدي و ساير قوانين و مقررات مغاير با اين قانون لغو مي گردد.